Historia

HISTORIA I DZIAŁALNOŚĆ ZAKŁADU SILNIKÓW SPALINOWYCH KATEDRY SILNIKÓW SPALINOWYCH I POJAZDÓW ATH

1. Początki specjalności motoryzacyjnych w Bielsku-Białej (lata 1971-1973)

Potrzeba uruchomienia specjalności motoryzacyjnych w Bielsku-Białej, realizowanych w formie wyższego wykształcenia technicznego, była jedną z głównych przyczyn utworzenia w 1969 roku Filii Politechniki Łódzkiej. Filia powstała w wyniku porozumienia ówczesnych władz Bielska-Białej z Politechniką Łódzką, która jako jedyna w kraju oferowała możliwość równoczesnego uruchomienia dwóch kierunków kształcenia – mechanicznego (z nachyleniem na specjalności motoryzacyjne) i włókienniczego. Powstały dwa oddziały wydziałów Politechniki Łódzkiej – jeden Wydziału Mechanicznego i drugi Wydziału Włókienniczego. Obydwa oddziały zlokalizowano w wydzielonej części gmachu Liceum Ogólnokształcącego imienia Mikołaja Kopernika przy ulicy Findera.

Jednym z pierwszych naukowców, którzy związali się z Filią był doc. dr hab. inż. Jan Aleksander Wajand, który od 1970 roku pełnił funkcję prodziekana Wydziału Mechanicznego do spraw oddziału w Bielsku-Białej. Docent Jan Wajand był znanym i cenionym w kraju specjalistą w dziedzinie silników spalinowych. Po otrzymaniu w 1972 roku tytułu profesora nadzwyczajnego stał się pierwszym profesorem zatrudnionym na pełnym etacie w naszej nowo powstałej uczelni.

W tym okresie mają miejsce kadrowe początki dzisiejszej Katedry Silników Spalinowych i Pojazdów. Do Bielska-Białej zaczęli początkowo dojeżdżać z Łodzi, a później przeprowadzać się pracownicy naukowi z dziedziny silników spalinowych i pojazdów. W tym samym czasie do prowadzenia zajęć dydaktycznych dojeżdżali z Instytutu Pojazdów PŁ: doc. dr hab. inż. Cezary Szczepaniak, doc. dr inż. Henryk Dajniak, doc. inż. Jerzy Grabowski, dr inż. Jerzy Sygniewicz, mgr inż. Jerzy Werner, mgr inż. Ryszard Andrzejewski i wielu innych. Kadra naukowo-dydaktyczna była uzupełniana wyróżniającymi się specjalistami z przemysłu regionu Bielska-Białej. Zespół tych specjalistów nazwany organizacyjnie Punktem Instytutu Pojazdów w Bielsku-Białej stanowili: doc. dr inż. Roman Błocki, mgr inż. Stanisław Sikorski, mgr inż. Jacek Jurzak i mgr inż. Kazimierz Romaniszyn.

 

2. Instytut Technologiczno-Samochodowy (lata 1973-1991)

Rosnąca liczba studentów i sygnalizowane z przemysłu zapotrzebowanie na prace naukowo-badawcze spowodowały w 1973 roku przekształcenie istniejących historia 1 już pracowni i zespołu dydaktycznego w Instytut Technologiczno-Samochodowy. Jego dyrektorem został prof. dr hab. inż. Jan A. Wajand przyjmując równocześnie merytoryczną opiekę nad częścią samochodową.

Zastępcą dyrektora był doc. dr inż. Przemysław Wasilewski, który merytorycznie kierował częścią technologiczną Instytutu. Pomieszczenia laboratoryjne i osobowe zlokalizowano w dawnej fabryce pasmanteryjnej przy ul. Kustronia, której obiekty poddano odpowiedniej modernizacji i remontowi.

Oprócz dotychczasowej grupy specjalistów w skład osobowy Instytutu weszło historia2 wielu nowych pracowników naukowo-dydaktycznych i inżynieryjno-technicznych, którzy zdecydowali się opuścić Łódź i przyjechać do Bielska-Białej. Byli to: dr inż. Tadeusz Wojciechowski, mgr inż. Maciej Sobieszczański, mgr inż. Bogdan Szymański, mgr inż. Anna Wojciechowska, mgr inż. Ewa Grudnicka, mgr inż. Jacek Walter i inżynier Henryk Lewandowski. Powiększyła się również grupa pracowników z Bielska-Białej o inż. Jana Dzidę, a nieco później doszli inż. Marek Staś, mgr inż. Zdzisław Stelmasiak, inż. Jerzy Larisch, mgr inż. Andrzej Zieliński, mgr inż. Jan Suchoń i inż. Jan Kubica. Instytut zaczął prowadzić dynamiczną działalność dydaktyczną i badawczą. W części silnikowo-samochodowej historia 3 wykonywano liczne prace badawcze, przykładowo dla: WSM, a później FSM Bielsko-Biała, WSW Andrychów, Zakładów ZGODA Świętochłowice, FSR Poznań i wielu innych. Realizowano również prace naukowe finansowane z centralnych środków budżetowych państwa.

Charakterystyczną cechą części silnikowo-samochodowej Instytutu było rozwinięte zaplecze inżynieryjno-techniczne. Zespołem bardzo dobrze wykwalifikowanych pracowników technicznych kierował Bolesław Oleksa. Dysponując specjalistycznymi obrabiarkami, w Instytucie wybudowano kilkanaście
silnikowych stanowisk badawczych i dydaktycznych oraz kilka stanowisk do badań zespołów podwozia pojazdów. W Instytucie uruchomiono nawet, wyjątkową w skali kraju, hamownię silnika okrętowego, na której badano silnik typu 6BCAH. Dobre zaplecze techniczne umożliwiało również realizację pac badawczo-rozwojowych obejmujących wykonywanie złożonych prototypów oraz prowadzenie przebiegowych badań trakcyjnych rozwiązań własnych i obcych.Ważniejsze prace badawcze zrealizowane w Instytucie to: historia 4

–      zaprojektowanie i wykonanie prototypu silnika o ładunku uwarstwionym z dodatkowym zaworem bogatej mieszaniny palnej,
–      zaprojektowanie i wykonanie prototypów małego silnika o zapłonie samoczynnym na bazie silnika PF 126 p,
–      badanie silników o zasilaniu wielopaliwowym, a zwłaszcza gazem ziemnym,
–      zaprojektowanie i wykonanie prototypu elektronicznie sterowanej rzędowej pompy wtryskowej do silnika 6C107,
–      opracowanie rodziny samoblokujących mechanizmów różnicowych i szerokie prace badawczo-rozwojowe samochodów terenowych,
–      prace doświadczalne dotyczące podzespołów silników spalinowych i pojazdów związane z przygotowywanymi rozprawami doktorskimi i habilitacyjnymi.

W strukturze Instytutu Technologiczno Samochodowego mieścił się również zespół termodynamiki. Jego kierownikiem był prof. dr hab. inż. Stanisław Jerzy Gdula, który w Filii Politechniki Łódzkiej na pełnym etacie został zatrudniony od 1978 roku po przeniesieniu się z Politechniki Śląskiej

3.Trzy katedry motoryzacyjne (lata 1991-2000)

 W 1991 roku na Wydziale Budowy Maszyn zostaje przeprowadzona zmiana struktury organizacyjnej. W miejsce dotychczas działających instytutów powołano kilkanaście katedr kierowanych przez samodzielnych pracowników naukowych. Z części silnikowo-samochodowej Instytutu Technologiczno-Samochodowego powstały trzy katedry: historia 5

–      Katedra Cieplnych Maszyn Tłokowych, kierowana przez prof. dr hab. inż. Jana A. Wajanda,
–      Katedra Budowy Pojazdów, którą do 1994 roku opiekował się profesor Jan A. Wajand,
–      Katedra Sterowania i Zasilania Tłokowych Silników Spalinowych, kierowana przez
dr hab. inż. Macieja Sobieszczańskiego, prof. PŁ.

W roku akademickim 1994/1995 kierowanie Katedrą Budowy Pojazdów przejął dr hab. inż. Ryszard Andrzejewski, prof. PŁ (przeszedł do pracy w Bielsku-Białej z Instytutu Pojazdów Politechniki Łódzkiej) i kierował nią do końca roku akademickiego 1995/1996. Następnie, od końca 1996 roku do 2000 roku, Katedrą Budowy Pojazdów ponownie opiekował się profesor Jan A. Wajand.

Lata 1996 do 2000 były dla wymienionych Katedr trudnym okresem, co wynikało z podjętej w uczelni decyzji o stopniowej likwidacji bazy laboratoryjnej w obiektach przy ul. Kustronia 99. Katedra Sterowania i Zasilania Tłokowych Silników Spalinowych była pierwszą, która została prze historia 6 niesiona do budynków przy ul. Willowej 2. Następnie pracownicy Katedry Budowy Pojazdów byli przenoszeni do nowych pomieszczeń osobowych oraz rozpoczęto odtwarzanie laboratoriów pojazdowych przy ul. Willowej 2. Osobowa przeprowadzka Katedry Cieplnych Maszyn Tłokowych miała miejsce w roku akademickim 1999/2000, zaś pomieszczenia laboratoriów dydaktyczno-naukowych Katedra otrzymała w nowym pawilonie laboratoryjnym Wydziału w 2002 roku.  historia 9

Nim został dokończony proces przenoszenia omawianych katedr z obiektów przy ulicy Kustronia do pomieszczeń przy ulicy Willowej, na Wydziale została przeprowadzona kolejna reorganizacja. Nowa struktura organizacyjna, wprowadzona w 2000 roku, przewidywała 6 silniejszych katedr w miejsce dotychczasowych 11.

W okresie funkcjonowania trzech Katedr prace doktorskie obronili: T. Knefel, J. Nowakowski, J. Larisch i A. Zieliński.

4.Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów – dzień dzisiejszy

Z trzech katedr o profilu silnikowo-samochodowym i Katedry Termodynamiki utworzono w 2000 roku jedną o nazwie Katedra Silników Spalinowych i Pojazdów. Kierownikiem Katedry został prof. dr hab. Maciej Sobieszczański. Organizacyjnie Katedra składała się z trzech zakładów. Kierownikiem Zakładu Silników Spalinowych do 2005 roku był również profesor M. Sobieszczański, a po jego przejściu na emeryturę funkcję tę przejął dr hab. inż. Zdzisław Stelmasiak, prof. ATH. Zakład Budowy Pojazdów (od 2003 roku przemianowany na Zakład Pojazdów) kierowany jest od początku przez prof. dr hab. inż. Kazimierza Romaniszyna. Pierwszym kierownikiem Zakładu Termodynamiki był prof. dr hab. inż. Stanisław Gdula, zaś od 2002 roku kierownikiem został dr hab. inż. Andrzej Suchta, prof. ATH.

Od końca 2004 roku kierownictwo Katedry objął prof. dr hab. inż. Kazimierz Romaniszyn. W okresie istnienia Katedry nastąpił rozwój kadry naukowej i znacząca poprawa bazy laboratoryjnej. Zostały obronione cztery prace doktorskie, trzy rozprawy habilitacyjne, nadane trzy tytuły profesora ATH i jeden tytuł profesora zwyczajnego. Dumą Katedry są laboratoria, które znajdują się w nowych pomieszczeniach i są dobrze wyposażone w nowoczesną aparaturę.

 5. Charakterystyka działalności dydaktycznej i naukowej Zakład Silników Spalinowych

 Kierownik Zakładu: dr hab. inż. Zdzisław Stelmasiak, prof. ATH

 Nauczyciele akademiccy:

dr hab. inż.

Zdzisław Stelmasiak

prof. ATH

dr hab. inż.

Jacek Nowakowski

prof. ATH

dr inż.

Tomasz Knefel

prof.ATH

dr inż.

Jerzy Larisch

adiunkt

dr inż.

Dariusz Pietras

adiunkt

mgr inż.

Tomasz Gilowski

asystent

Pracownik naukowo-techniczny:  Krzysztof Paśnik

Emerytowani profesorowie Zakładu:

prof. dr hab. inż. Maciej Sobieszczański
prof. dr hab. inż. Jan A. Wajand

 

Kierunki działalności naukowej

Prace naukowo-badawcze realizowane przez Zakład Silników Spalinowych obejmują tematykę z zakresu teorii, konstrukcji i badań silników spalinowych. Zakład zajmuje się również problemami szeroko pojętego sterowania silnikami spalinowymi.

  • Numeryczna symulacja procesów roboczych w silnikach spalinowych.
  • Dobór i optymalizacja algorytmów sterowania silników o zapłonie iskrowym
  • i samoczynnym ze względu na zużycie paliwa i toksyczność spalin w aspekcie spełnienia wymagań ECE.
  • Badania i dobór algorytmów sterowania procesem napełniania cylindrów silnika
    i recyrkulacją spalin
  • Doświadczalna i numeryczna analiza procesu wtrysku w silnikach o zapłonie samoczynnym.
  • Doświadczalna i numeryczna analiza procesów zasilania i spalania w silnikach dwupaliwowych.
  • Doświadczalna i numeryczna analiza układów dolotowych i wylotowych w silnikach dwu- i czterosuwowych.
  • Numeryczne sterowanie i regulacja dawki wtrysku pojedynczej i dzielonej tzw. „Multi-Jet” w silnikach o zapłonie samoczynnym.
  • Numeryczna i doświadczalna analiza pracy katalizatora spalin do silnika ZI.
  • Badania elementów aparatury wtryskowej silników ZI i ZS.
  • Analiza teoretyczna i doświadczalna procesów termodynamicznych w silnikach.
  • Prace konstrukcyjno-doświadczalne nad rozwojem silników.
  • Badania przyczyn uszkodzeń silników spalinowych.
  • Badania nad spalaniem paliw alternatywnych w silnikach o zapłonie iskrowym i o zapłonie samoczynnym ze szczególnym uwzględnieniem gazu naturalnego, alkoholi oraz olejów roślinnych.

Zajęcia dydaktyczne i prace dyplomowe

Zakład Silników Spalinowych prowadzi zajęcia dydaktyczne na studiach magisterskich i inżynierskich (stacjonarnych i niestacjonarnych) z zakresu silników spalinowych.

Zajęcia realizowane są w ramach specjalności prowadzonych na Wydziale Budowy Maszyn i Informatyki na kierunkach studiów Mechanika i Budowa Maszyn oraz Automatyka i Robotyka. Zajęcia te obejmują specjalności:

Samochody i Silniki (kierunek Mechanika i Budowa Maszyn), na której tematyka wykładów, ćwiczeń i laboratoriów dotyczy:

–      budowy silników samochodów i ciągników,
–      regulacji, sterowania i zasilania silników trakcyjnych,
–      aparatury paliwowej zasilający silniki o zapłonie iskrowym i samoczynnym,
–      doładowania silników,
–      zasilania paliwami alternatywnymi,
–      osprzętu elektrycznego i elektronicznego silników samochodowych,
–      diagnostyki silników samochodowych,
–      eksploatacji silników samochodowych,
–      katalizatorów spalin, toksyczności spalin i przepisów ekologicznych. 

Eksploatacja i Rzeczoznawstwo Samochodowe (kierunek Mechanika i Budowa Maszyn) - tematyka zajęć obejmuje zagadnienia związane z:

–      budową silników spalinowych,
–      regulacją, sterowaniem, eksploatacją i diagnostyką silników,
–      wymaganiami i badaniami homologacyjnymi,
–      ekspertyzą i wyceną uszkodzeń silników.

Automatyka i Sterowanie w Pojazdach Samochodowych (kierunek Automatyka i Robotyka) - gdzie tematyka zajęć obejmuje zagadnienia związane z:

–      budową silników spalinowych,
–      systemami sterowania silników,
–      diagnostyką i badaniami układów sterowania.

Laboratoria

 Zakład Silników Spalinowych dysponuje następującymi laboratoriami:

  • Laboratorium budowy silników i systemów wielopaliwowych.
  • Laboratorium sterowania silników o zapłonie iskrowym.
  • Laboratorium sterowania silników o zapłonie samoczynnym.
  • Laboratorium aparatury wtryskowej do silników o zapłonie samoczynnym.
  • Laboratorium zasilania w paliwo silników o zapłonie iskrowym.

 Laboratoria wyposażone są w:

  •  najwyższej klasy specjalistyczną aparaturę do indykowania silników,
  • nowoczesne laboratoryjne urządzenia do analizy spalin silników,
  • unikalną aparaturę do programowania procedur sterowania wtryskiem, zapłonem, recyrkulacją i doładowaniem silników,
  • stanowiska specjalistyczne do badania: pomp wtryskowych, pompowtryskiwaczy, wtryskiwaczy do silników o zapłonie samoczynnym, wtryskiwaczy paliwa lekkiego, elementów sterowania (sondy l ) itp.,
  • stanowiska dynamometryczne do badań silników wyposażone w elektroniczne sterowanie
    i komputerową akwizycję danych,
  • stanowisko dynamometryczne jednocylindrowego silnika badawczego, przystosowanego do zasilania dwupaliwowego ON-CNG.

 

ADRES

Bielsko-Biała,
ul. Willowa 2

tel.: (33) 827 92 16
fax: (33) 827 93 51

KALENDARZ

grudzień 2018
P W Ś C Pt S N
26 27 28 29 30 1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31 1 2 3 4 5 6

<>.